202004.06
0

SALGIN HASTALIK HALİNİN KAMBİYO SENETLERİNDEKİ TAHSİLAT SÜREÇLERİNE ETKİLERİ, Av. Hakan HARMANKAYA

SALGIN HASTALIK HALİNİN KAMBİYO SENETLERİNDEKİ TAHSİLAT SÜREÇLERİNE ETKİLERİ

Av. Hakan HARMANKAYA

Malum artık sabahları COVİD-19 (Coronavirüs) ile uyanıyoruz, onunla – ama ondan uzak kalarak – yaşıyoruz, onunla hayata devam ediyoruz. Dünyamız ilginç bir hal aldı. Ticaret durdu, etkileşim – iletişim neredeyse sıfıra indi, herkes kabuğuna (evine) çekildi, üretim durdu, kısaca her şey durdu. Bundan sonra tek ümidimiz her şeyin kısa zamanda eski haline gelmesi, tüm dengelerin baştan kurulması hayatın normale dönmesidir.

Şuan virüsün yarattığı etki tüm dünyada mücbir neden hali olarak tanımlandı, ticarette düzenlemeler; sözleşmelerde hak ve borçlar artık bu kavrama göre şekillenmeye başladı. Ülkemizde olduğu gibi kimi devletler vatandaşların sokağa çıkmasını dahi yasakladı. Neredeyse tüm finans kurumları kısa saatler aralığında çalışmaya başladı. Peki bu durumda elinizde bir kambiyo evrakı varsa ve vadesi gelmiş ise aynı zamanda sokağa çıkamıyorsanız yada bankaya götürüp ibraz edemiyorsanız hatta muhatap banka yurt dışında ve kapalı ise bu kıymetli evrakı nasıl tahsil etmeniz gerekecektir?

Türk Ticaret Kanunumuz  731. madde de senetler, 811. maddesinde ise çekler yönünden bu konuyu şu şekilde düzenlememiştir.

(m.731)Kanunen belirli olan süreler içinde poliçenin ibrazı veya protesto düzenlenmesi, bir devletin mevzuatı veya herhangi bir mücbir sebep gibi aşılması imkânsız bir engel nedeniyle gerçekleştirilememişse, bu işlemler için belirli olan süreler uzatılır.

Hamil, mücbir sebepleri gecikmeksizin kendinden önce gelen kişiye ihbar etmekle ve bu ihbarı, altına tarih, yer ve imzasını da koyarak poliçeye veya alonja kaydetmekle yükümlüdür. Bunun dışında 723 üncü madde hükümleri uygulanır.

Mücbir sebeplerin ortadan kalkmasından sonra hamilin, poliçeyi gecikmesizin kabul veya ödeme amacıyla ibraz ve gereğinde protesto çekmesi şarttır. (4) Mücbir sebepler vadenin gelmesinden itibaren otuz günden çok sürerse, poliçenin ibrazına ve protesto çekmeye gerek olmaksızın başvurma hakkı kullanılabilir.

****

(m.881)Kanunen belirli olan süreler içinde çekin ibrazı veya protesto edilmesi veya buna denk bir belirlemenin yapılması, bir devletin mevzuatı veya herhangi bir mücbir sebep gibi aşılması imkânsız bir engel nedeniyle gerçekleştirilememişse, bu işlemler için belirli olan süreler uzar.

Hamil, mücbir sebebi gecikmeksizin kendi cirantasına ihbar etmeye ve bu ihbarı çeke veya alonja kaydedip, bunun altına, yerini ve tarihini yazarak imzalamakla zorunludur. 723 üncü madde hükümleri burada da uygulanır.

Mücbir sebebin ortadan kalkmasından sonra hamil, çeki gecikmeksizin ödeme amacıyla ibraz etmek ve gereğinde protesto veya buna eş değerde bir belirlemeyi yaptırmak zorundadır.

Mücbir sebep, ibraz süresinin bitiminden önce olmak şartıyla, hamilin bu sebebi kendinden önce gelen borçluya ihbar ettiği günden itibaren onbeş günden fazla devam ederse, çekin ibrazına ve protesto çekilmesine veya buna eş değerde bir belirlemeye gerek kalmaksızın başvurma hakkı kullanılabilir.

Görülüğü üzere kanunumuz her iki düzenlemeyi benzer şekilde kaleme almış ve mücbir neden halindeki alacaklıyı, mücbir neden ortadan kalkana kadar korumuştur. Salgın ortadan kalkana kadar gerek çek hamilini gerekse poliçe/bono hamilini ibraz mükellefiyetinden kurtulmuştur.